Oog van de meester

Het landschap vereeuwigd op het doek

Het Laag Hollandse landschap waar wij vandaag de dag zo van genieten is al eeuwenlang geliefd onder kunstenaars. Met schilder- doeken, penselen en liters verf kwamen zij naar Laag Holland om het unieke landschap te vereeuwigen op het doek. Zeker in de 18de en 19de eeuw kwam er een grote stroom van kunstenaars op gang die ook nu nog bekend zijn onder het grote publiek. Zo bezocht in 1871 de Franse impressionist Claude Monet de Zaanstreek. Door grote armoede in de 19de eeuw waren veel koopmanswoningen uit de 17de en 18de eeuw noodgedwongen bewoond gebleven en hierdoor behouden. De Franse impressionist was hierdoor zo onder de indruk van de schilderachtige Zaanstreek dat hij hier maar liefst 25 schilderijen en 9 schetsen maakte. Benieuwd naar zijn schilderijen? Bezoek dan het MonetAtelier met 25 replica’s van de schilderijen van Monet gemaakt door (gerenommeerde) Zaanse kunstenaars. Voor een echte Monet zet je koers naar het Zaans Museum. Ook vind je hier nog meer prachtige schilderijen van het Zaanse landschap, want niet alleen Monet maar ook zijn collega’s waren gefascineerd door de Zaanstreek.

Voormalige Zeepfabriek de Adelaar uit 1908 in Wormerveer. In de afbeelding staat de tekst: wist je dat door de industrialisatie het Zaanse landschap enorm veranderde en schilders die na Monet de Zaanstreek bezochten soms bewust de fabrieken en spoor- en snelwegen weg lieten in hun werken?

Voormalige Zeepfabriek de Adelaar uit 1908 in Wormerveer. In de afbeelding staat de tekst: wist je dat door de industrialisatie het Zaanse landschap enorm veranderde en schilders die na Monet de Zaanstreek bezochten soms bewust de fabrieken en spoor- en snelwegen weg lieten in hun werken?

© Dirk-Jan - Flickr
Het schilderij Huizen aan de Achterzaan van Claude Monet

Het schilderij Huizen aan de Achterzaan van Claude Monet

© Monet

Claude Monet in Zaandam

Schilderij van Paul Signac van de haven van Volendam

Schilderij van Paul Signac van de haven van Volendam

© Paul Signac

Haven van Volendam, Paul Signac

Schilderij van Arnold de Lange van de Zaanbocht

Schilderij van Arnold de Lange van de Zaanbocht

© Arnold de Lange

Zaanbocht, Arnold de Lange

Even verderop begonnen kunstenaars, dankzij de Franse reiziger en cultuurhistoricus Henry Havard, ook hun weg te vinden naar Zuiderzeeplaatsen als Volendam en Marken. Havard schreef tijdens zijn reis langs de Zuiderzeeplaatsen al zijn ervaringen op in een boek dat in 1975 werd uitgegeven. Zijn enthousiasme over Volendam wekte nieuwsgierigheid op bij verschillende kunstenaars die wel eens kennis wilden nemen van het oude Volendam. Naast de mannen en vrouwen en jongens en meisjes in klederdracht ontdekten de kunstenaars ook de haven, die in het weekend vol lag met die typische vissersboten, de ‘Volendammer Kwakken’. Zij schilderden de pittoreske haven en vergaapten zich aan de zee en haar prachtige wolkenpartijen.

Iemand die een bijzondere kans zag in de opkomende kunstenaars stroom was Leendert Spaander. Vanaf eind 19de eeuw was hij de eigenaar van het enige hotel in Volendam. Om meer buitenlandse toeristen naar zijn hotel te trekken vertrok hij elke winter met zelfgeproduceerde ansichtkaarten naar het buitenland om kunstenaars over te halen zijn dorp te bezoeken en te schilderen. Op deze manier werd Hotel Spaander dé ontmoetingsplek voor artistiek talent uit alle windstreken en groeide Volendam uit tot één van de belangrijkste kunstenaarskolonies van Nederland. Ga met de izi.TRAVEL wandelroute ‘Volendam Kunstenaarsdorp’ samen met Leendert Spaander op pad en ontdek waarom kunstenaars zo dol waren op Volendam. De woeste Zuiderzee en de Volendammers in klederdracht zijn dan misschien wel (bijna) verdwenen, maar van het kunstenaarsdorp is nog genoeg moois bewaard gebleven. Wandel bijvoorbeeld door de Volendamse haven en slenter door de knusse straatjes van Het Doolhof en waan jezelf terug in de tijd.

 

Momenteel hebben ruim 1825 kunstenaars het oude vissersdorp Volendam bezocht en de teller loopt nog steeds. Benieuwd naar meer? Stichting Artist Kom Binne weet hier écht alles van! Niet alleen Volendam, maar ook Purmerend, de Beemster, Wormer, Edam, Broek in Waterland en Landsmeer zijn door verschillende kunstenaars bezocht. Anno 2021 is Laag Holland nog steeds geliefd onder kunstenaars. Van beeldhouwers tot kunstschilders, in Laag Holland vind je ze allemaal. Bezoek bijvoorbeeld Museum en Beeldentuin Nic Jonk, Atelier Wil van Stralen of de kleurrijke Anton Heyboer gallery

 

Schilderij van de vroegere Koemarkt.

Schilderij van de vroegere Koemarkt.

© Purmerends Museum

Onze fietstip:

Fiets met de fietsroute ‘Ode aan het schilderachtige Laag Hollandse landschap’ dwars door de regio en ontdek de bijzondere plekken waar verschillende kunstenaars geïnspireerd zijn geraakt. Onderweg kom je verschillende musea tegen vol verhalen en bijzondere kunst. Het is zeker een aanrader om bij één van deze musea (of meerdere) van de fiets te stappen om het museum te bezoeken!

readMore
Naar de fietsroute

"Kunstenaars creëerden ook het landschap..."

Kunstenaars hebben niet alleen ons landschap vastgelegd, maar ook gecreëerd. Architecten en ingenieurs hebben het Laag Holland, zoals wij dat vandaag de dag kennen, ontworpen en ontwikkeld. Droogmakerij De Beemster is hier een goed voorbeeld van. Bij de inrichting van dit nieuwe land hielden landmeters Sinck en Staets rekening met verschillende praktische factoren, maar ook de schoonheid van het landschap speelde een belangrijke rol. Met de Gulden Snede van Leonardo Da Vinci als leidraad werd het landschap aan de tekentafel verdeeld in gelijke delen met een geordend en gelijkmatig land als eindresultaat.

De Beemster vanuit de lucht

De Beemster vanuit de lucht

© Marco van Middelkoop

Wist je dat...

...elk vierkant in de Beemster 1800 meter lang en breed is en dit weer is verdeeld in vier kwadranten van 900 x 900 meter die op hun beurt weer uit vijf kavels van 180 x 900 meter bestaan. Bijzonder hè!

readMore
Fiets- en wandelroutes door de Beemster

Het nieuwe land bleek zo uniek dat de polder in 1999 werd uitgeroepen tot Unesco Werelderfgoed. Van het bijzonder ontworpen landschap is nog steeds veel terug te zien. Wandel, fiets of rijd duurzaam met een Twizy door De Beemster en ervaar de rechte wegen, sloten en weilanden en bedenk hoe de architecten dit vroeger aan de tekentafel hebben ontworpen. Tip! Vanaf de ringdijk heb je perfect zicht op de bijzondere structuur van de polder en het grote verschil in waterniveau met het omliggende gebied.

Nog zo’n staaltje architectonisch landschapsontwikkeling is recreatiegebied Het Twiske. Van een gebied voor turfwinning tot de voormalige vuilnisstort van Amsterdam, het is een gebied waar in de loop der jaren een hoop is gebeurd. Gelukkig is dit gebied uiteindelijk in 1937 aangekocht door Natuurmonumenten en kon de herontwikkeling beginnen. Een deel werd ingezet voor veeteelt, maar er werd ook veel zand gewonnen voor de ontwikkeling van de bekende Coentunnel.

"Het Twiske is een recreatiegebied waar écht van alles mogelijk is"

Twiske
  • Twiske

Wist je dat...

...de huidige Stootersplas is ontstaan door onder andere de zandwinning voor de Coentunnel? In totaal werd er wel 12.000.000 m3 zand gewonnen!

readMore
Op avontuur in Het Twiske

Vanaf 1972 is architecte Mariske Pemmalaar-Groot ingezet om in Het Twiske een balans tussen de recreatieve ruimte en de natuurwaarde te ontwikkelen. Het zuidelijk deel is opgehoogd en daardoor droger, terwijl het noordelijk deel grotendeels drassig bleef. Het ontwerp resulteerde in een recreatiegebied waar écht van alles mogelijk is!

Meer verhalen over Laag Holland:

Wellicht is er nu wel meer dan ooit aandacht voor de nabije wereld om ons heen! Wat is het prachtig dat wij dit jaar dan ook een ‘Ode’ aan het mooie landschap kunnen brengen. Het nationale themajaar ‘Ode aan het Landschap’ van het NBTC neemt je mee door Nederland. En wij hopen dat je met deze inspirerend verhalen, tips en hoogtepunten ook komt genieten van de regio Laag Holland. Kennis, bewustwording  en aandacht maken alles mooier, laat je inspireren en kom avonturen sparen.